Đại học có là kinh doanh đa cấp?

Bài viết này có tham khảo và sử dụng tư liệu trên Tumblr, và tôi nhận thấy nó cũng rất đúng. Bao nhiêu chỉ trích về Kinh doanh đa cấp thì bấy nhiêu chỉ trích về nền giáo dục Đại học Việt Nam, mơ mơ màng màng, giống như kiểu câu truyện cười của hai sinh viên như thế này:

Sinh viên được đào tạo training về kỹ năng mềm và tham dự khóa học làm giàu của các nhà diễn thuyết nổi tiếng, sau khi tham dự về nói với bạn mình: “Làm giàu không khó”. Tuy nhiên sau một thời gian đối mặt với những khó khăn của cuộc sống thì sinh viên này lại nói với bạn mình “Hôm qua lỡ lời”.

Lại quay lại với chủ đề chính Đại học là kinh doanh đa cấp, câu hỏi đặt ra ở đây là tại sao nói như vậy? Thì tôi xin điểm danh lý do dưới đây. Những phân tích của tôi cũng chỉ mang tính cá nhân, có thể đúng có thể sai, và bạn hoàn toàn có thể góp ý cho tôi. (Tôi nghĩ nó đúng với môi trường Việt Nam hơn là bên nước ngoài).

  1. Thứ nhất, doanh nghiệp bán hàng đa cấp không cung ứng cho thị trường hàng hóa thực sự chất lượng như họ nói.Thật vậy, do việc quảng cáo, giới thiệu sản phẩm trong kinh doanh đa cấp là do chính các nhân viên mời chào trực tiếp khách hàng, nên việc họ nói quá lên về tính năng, công dụng của sản phẩm, không ai có thể quản lý và xử lý được, nhất là khi “lời nói gió bay”, Trong khi đó, nếu các doanh nghiệp này quảng cáo trên truyền hình thì họ sẽ phải tuân thủ theo đúng các quy định không luật quảng cáo, không được nói “chém gió” vì sản phẩm hay nói xấu đối thủ cạnh tranh. Thế cho nên chất lượng hàng hóa có ai mà kiểm soát được, chỉ có người tiêu dùng sau khi nghe những lời ngon ngọt, chấp nhận rút hầu bao ra trả tiền mà sản phẩm dùng không đúng như quảng cáo là người chịu thiệt.Còn nói về sản phẩm của Đại học là những con người và ra ngoài phải làm được việc. Tôi không có ý nói toàn bộ tất cả vì cũng có những người rất giỏi thực sự nhưng phần lớn tôi chứng kiến sinh viên ra trường, hành trang vào đời rất kém. Cái ba lô như là kỹ năng cứng (chuyên môn, kinh nghiệm) thì trống rỗng, hai chai nước (kỹ năng mềm) dắt bên cạnh ba lô thì cạn nước, hai quai của ba lô (1 quai là tin học, 1 quai là tiếng Anh) cũng không có gì là chắc chắn, rất lỏng lẻo. Và đương nhiên khách hàng là những doanh nghiệp tuyển dụng, họ liên tục kêu chất lượng sinh viên kém và không đáp ứng được yêu cầu làm việc, người chịu thiệt ở đây là sinh viên.
  2. Thứ hai, nạn nhân luôn ảo tưởng sẽ kiếm được nhiều tiền, có cuộc sống an nhàn sau khi tham gia vào mạng lưới.Kinh doanh đa cấp thường chỉ sử dụng đối với sản phẩm “khó tiêu thụ” như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm… Thế nên, ở Việt Nam nhiều công ty thay vì tập trung cho sản phẩm thì lại vẽ ra một bức tranh mỹ miều, với mức thu nhập khủng, để lôi kéo nhiều người tham gia vào hệ thống. Khi tham gia mạng lưới, nạn nhân được tham dự những cuộc hội thảo và được các đàn anh/đàn chị chăm sóc kỹ lưỡng, vẽ đường chỉ lối nghe tưởng chừng rất đơn giản, kiếm thật nhiều tiền để đổi đời. Liên tục, liên tục  nhồi óc những người tham gia những tư tưởng ấy, mong muốn ấy nó giống như phương pháp xây dựng đức tin của người Công giáo vẫn làm vậy.Còn trong Đại học thì sao? Cái này thì dễ dàng nhận ra rồi, đa số bây giờ là vào đại học chỉ để kiếm lấy cái bằng tốt, bảng điểm đẹp (học điểm) để sau khi ra trường dễ xin việc hơn thay vì mình vào đó học lấy kiến thức (học gạo), mình bổ sung kỹ năng làm việc, mình dựng xây những mối quan hệ lâu dài… Và cái ảo tưởng đó là tâm lý vào đại học là sau này sẽ kiếm được nhiều tiền hơn những người không học hành gì cả.
  3. Thứ ba, người tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp phải mua lượng sản phẩm vượt quá khả năng tiêu thụ của anh ta và mạng lưới của anh ta.Biến thái trong môi hình đa cấp là những người tham gia mua sản phẩm về tiêu dùng thì ít mà mục tiêu chủ yếu là xây dựng đội ngũ của mình theo mô hình tháp ảo để kiếm được nhiều tiền từ chiết khấu. Nói các khác, cách thức hoạt động của đa cấp hợp pháp là người tham gia bán sản phẩm cho những người ngoài mạng lưới (theo giá lẻ) và tuyển mộ người khác vào mạng lưới (theo giá sỉ), còn hình tháp ảo thì không bán hàng, chỉ mời người vào mạng lưới và điều kiện tham gia là buộc phải mua 1 bộ sản phẩm hoặc nộp một số tiền nhất định. Với mô hình hình tháp ảo này, lợi nhuận sẽ được tính theo cấp, cấp càng cao, lợi nhuận càng lớn. Những người khởi xướng và phát động hệ thống sẽ nằm ở đỉnh tháp, lợi dụng những thành viên bên dưới ở đáy tháp.Trong Đại học cũng vậy, ở Việt Nam đang được đánh giá nằm trong tình trạng dạy những điều không cần thiết, thiếu những điều thiết yếu của cuộc sống. Nhiều sinh viên học tín chỉ cho biết “Trong quá trình học, em thấy có một số môn không áp dụng được gì đối với chuyên ngành của mình, có những môn giống như là để đủ tín chỉ thôi” hay chương trình đại cương được phân bổ làm 2 năm là nhiều, học xong cũng ít áp dụng, còn tập trung học chuyên sâu thì ít thời gian và người học gần như phải nhồi nhét vì lượng kiến thức quá nhiều mà thời gian thì hữu hạn và đương nhiên như thế chỉ làm lãng phí cho xã hội…
  4. Thứ tư, mặc dù là nạn nhân, song họ vẫn kiên quyết ép con, cháu, người thân tham gia vào đường dây để hy vọng gỡ gạc lại những gì họ đã mất.Khi thực sự tham gia Kinh doanh đa cấp mới biết mình trở thành nạn nhân, nhiều người phải vay mượn bỏ bê công việc hiện tại đi lôi kéo người khác tham gia, dẫn đến cuộc sống khổ sở, ăn tạm ở chui mà giống như một số vụ việc gần đây báo chí nói rất nhiều (VD vụ Lô Hội ở Vũ Thư – Thái Bình), và giống như việc chơi bạc vậy, càng thua càng cay, họ cố gắng lấy lại ít nhất là hòa vốn, khi không mời được người khác tham gia thì đành dụ dỗ bạn bè người thân ủng hộ mình.Cũng không ít những ông bố bà mẹ cũng chỉ vì tâm lý được bằng bạn bè, con mình phải vào đại học mới mở mang mặt mày mà ép con cháu mình vào học Đại học, thậm chí những trường mà con cháu không thích. Điều này chỉ làm mai một đi tài năng và làm gia tăng thêm rủi ro cho xã hội (vì đặt nhầm vị trí nguồn lực) mà thôi.Trên đây chỉ là sự nhìn nhận dưới góc độ cá nhân tôi, không có ý chê bai giáo dục Việt Nam hay Kinh doanh đa cấp vì tôi hiểu ngồi để trỉ chích là điều dễ làm nhất trên đời này. Để thực sự lành mạnh trong Kinh doanh đa cấp hay giáo dục Đại học có lẽ có những chuyên gia cao cấp sẽ đánh giá vấn đề này chính xác và có những giải pháp phù hợp để xã hội có sự cạnh tranh công bằng, và lao động được đánh giá đúng giá trị.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *